Kwisonalia, święto mieszkańców gminy i miasta Gryfów Śląski, obfituje w szereg ciekawych wydarzeń. Wśród nich mocny filar stanowi część historyczna.

Tegoroczne Kwisonalia otworzyła konferencja historyczna, która ponownie potwierdziła ogromne zainteresowanie mieszkańców dziejami miasta i regionu. Sala gryfowskiego ośrodka kultury wypełniła się po brzegi. W wydarzeniu uczestniczyło blisko sto osób, a wszystkie przygotowane wcześniej wejściówki zostały rozdane na długo przed spotkaniem. To zjawisko wyjątkowe nie tylko w skali Gryfowa Śląskiego, ale również całego regionu, ponieważ podobne wydarzenia rzadko przyciągają tak liczne grono odbiorców.

– Gryfów jest obecnie na etapie, na którym wciąż istnieje ogromne zainteresowanie wiedzą o mieście. Cieszę się z tego głodu wiedzy o lokalnej historii. – przyznawał Łukasz Tekiela Dyrektor Biblioteki Publicznej Gminy i Miasta Gryfów Śląski, a jednocześnie jeden z prelegentów.

Wydarzenie w murach Miejsko- Gminnego Ośrodka Kultury swoją obecnością zaszczycili: Daniel Koko Burmistrz Gminy i Miasta Gryfów Śląski, Bożena Pawłowicz Wiceburmistrz Gryfowa Śląskiego, radni Rady Miejskiej na czele z Przewodniczącym Robertem Skrzypkiem a także Małgorzata Szczepańska Starosta Powiatu Lwóweckiego. Gośćmi specjalnymi byli włodarze z zaprzyjaźnionej z Gryfowem Gminy Reszel na czele z Burmistrzem Andrzejem Lewandowskim. Wszystkich przywitała Dyrektor MGOK Anna Michalkiewicz.

Konferencja była okazją do zaprezentowania trzech wykładów związanych z mało znanymi dotychczas dziejami grodu.

Pierwszy referat poświęcony był historii gryfowskich fortyfikacji miejskich. Dr Łukasz Tekiela przedstawił efekty wieloletnich badań archiwalnych, koncentrując się nie tylko na militarnym znaczeniu obwarowań, ale przede wszystkim na ich funkcjach w codziennym życiu miasta.

– Opowiadałem o efektach badań, które prowadzę od roku nad historią gryfowskich fortyfikacji. Przy czym nie mówiłem wyłącznie o militarnym aspekcie historii tych obwarowań. Skupiłem się raczej na ich funkcjach pozamilitarnych oraz na tym, jak przebiegał proces rozbiórki fortyfikacji i jakie generował problemy. Jest tam wiele ciekawych, a nawet zabawnych historii. Opowiadałem również o tym, jak funkcjonowały bramy miejskie, które na przestrzeni wieków były jednocześnie atutem i kłopotem dla mieszkańców. Starałem się wybrać takie „smaczki”, które mogły zostać pozytywnie odebrane przez audytorium. Na pewno pojawiło się wiele informacji, których nie można znaleźć w literaturze, ponieważ nikt wcześniej o nich nie pisał. Są one oparte na rękopisach z archiwum gryfowskiego oraz archiwum jeleniogórskiego. – wskazywał dr Łukasz Tekiela.

Drugą prelekcję wygłosił dr Jarosław Bogacki, który w swoim wystąpieniu opowiadał o kobiecych obliczach rodu Schaffgotschów, skupiając się na dwóch postaciach – jednej z XVII wieku, a drugiej z czasów nowożytnych. Mówił o tym, jaki wkład w historię Gryfowa Śląskiego i Dolnego Śląska wniosły kobiety związane z tym rodem.

– Barbara Agnieszka Schaffgotsch, księżniczka z legnicko-brzeskiej linii Piastów i Joanna Schaffgotsch von Schomberg-Godulla, zwana „Śląskim Kopciuszkiem” to dwa znakomite przykłady na to, że historia tego rodu nie jest wyłącznie historią męskiej genealogii, polityki i majątku, lecz także historią kobiecego dziedziczenia, prestiżu, awansu i reprezentacji społecznej. Mam nadzieję, że wiele interesujących wątków z życia obu kobiet oraz najnowsze wyniki badań dotyczących księżniczki Barbary Agnieszki spoczywającej w mauzoleum rodu w gryfowskiej farze, zainteresują publiczność.

Dzięki prof. Annie Just z Uniwersytetu Warszawskiego, badaczce historii języka niemieckiego m.in. w kancelarii Piastów legnicko-brzeskich, będę mógł także zaprezentować szczegóły dotyczące śmierci księżniczki Barbary Agnieszki. Prof. Just wsparła mnie w dotarciu do listów męża księżniczki, Hansa Ulryka z 1631 r., za co jej serdecznie dziękuję! – zapowiadał przed wykładem dr Bogacki.

Wydarzenie stało się także okazją do zaprezentowania publiczności wykonanego w kwietniu nagrania z wnętrza krypty grobowej Schaffgotschów. Tego materiału nikt wcześniej publicznie nie prezentował.

– Po raz pierwszy zaprezentuję szerszej publiczności obraz z wnętrza gryfowskiego mauzoleum, który dzięki wsparciu technicznemu mojego szkolnego, gryfowskiego Kolegi i specjalisty w zakresie eksploracji Ireneusza Mechowskiego, przy asyście technicznej i medialnej mojego Taty Czesława, udało się nam bezinwazyjnie zarejestrować w dniu 25. kwietnia 2026 r. – wskazywał dr Jarosław Bogacki.

Trzeci referat wygłosił przyrodnik i geomorfolog Andrzej Paczos, przez większość życia związany z Jelenią Górą, a obecnie bardziej z Görlitz, choć nadal mocno zaangażowany badawczo w zachodnią część Dolnego Śląska. Zaprezentował efekty wieloletnich badań nad osobą Kacpra Schwenckfeldta, prawdopodobnie najwybitniejszego mieszkańca Gryfowa Śląskiego. Przedstawił jego życiorys, dorobek oraz spuściznę, a także tradycję związaną z jego osobą i twórczością. Pokazał również, że prace Schwenckfeldta, mimo iż powstały na przełomie XVI i XVII wieku, nadal zachowują ogromną wartość poznawczą, a momentami nawet naukową.

Konferencja była dopiero przedsmakiem głównych obchodów święta mieszkańców gminy i miasta Gryfów Śląski. Program Kwisonaliów 2026 dostępny jest tutaj.