Powiat lwówecki kolejny rok z rzędu znajduje się na marginesie ministerialnych środków. Pieniędzy na ochronę zabytków skąpiono w poprzednich kadencjach, nie ma i ich także w bieżących naborach.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozstrzygnął pierwszy nabór do programu „Ochrona zabytków” na 2026 rok w części dotyczącej zabytków nieruchomych i ruchomych. W skali kraju niemal 167 mln zł zostanie przeznaczonych na realizację zaledwie 412 zadań zaplanowanych do wykonania w trybie jednorocznym. Z opublikowanej listy rankingowej wynika, iż wszystkich wniosków było 2590 a zatem tylko około 15 procent wniosków uzyskało wsparcie.

Program stanowi jedno z podstawowych narzędzi państwa służących zachowaniu materialnego dziedzictwa kulturowego poprzez konserwację, rewaloryzację oraz udostępnianie zabytków do celów publicznych. Z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego finansowane są w szczególności prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków.

Wśród zadań ujętych w wykazie znalazły się również obiekty z terenu powiatu lwóweckiego i okolic. Niektóre uzyskały pozytywną opinię.

Dofinansowanie przyznano m.in. na remont konstrukcji przysłupowej oraz konstrukcji zrębowej budynku w Pławnej Dolnej 104, którego wnioskodawcą jest Katarzyna Żuk. Projekt uzyskał 90,5 punktu i otrzymał wsparcie w wysokości 133 875 zł. Środki przyznano także na kontynuację zabezpieczenia nieużytkowanego od dekad budynku przysłupowego w Proszowej, obejmującą naprawę i wzmocnienie konstrukcji oraz remont dachu wraz z odtworzeniem historycznych form lukarn, naprawą kominów i stolarki okiennej. Zadanie zgłoszone przez Pawła Orłowskiego, dotyczące obiektu z XVIII wieku mieszczącego dawną kuźnię kowalską, uzyskało 89,5 punktu i dofinansowanie w kwocie 141 600 zł.

Znaczące wsparcie trafi również do Rębiszowa. Rzymsko-Katolicka Parafia pw. św. Barbary otrzymała 270 000 zł na czwarty etap remontu elewacji wieży XVIII-wiecznego kościoła oraz 295 000 zł na pierwszy etap odbudowy hełmu tej samej wieży. Oba wnioski uzyskały wysoką ocenę punktową – odpowiednio 87,5 oraz 87 punktów.

W wykazie znalazły się również projekty z regionu, które uzyskały wysoką ocenę merytoryczną, lecz nie otrzymały środków.

Spółka RENAISSANCE z Maciejowca złożyła wniosek dotyczący renesansowego dworu z 1524 roku, obejmujący opracowanie projektu budowlanego wraz z programem prac konserwatorskich. Projekt uzyskał 85 punktów, jednak nie został zakwalifikowany do dofinansowania.

Kościół Chrześcijan Baptystów – zbór w Lwówku Śląskim wnioskował o środki na remont dachu Pałacu Płakowice z lat 1550–1563, rozbudowanego w XIX wieku. Zadanie oceniono na 84 punkty, bez przyznania dotacji.

Parafia Rzymskokatolicka pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej w Rząsinach ubiegała się o wsparcie na remont elewacji kościoła z 1751 roku. Wniosek otrzymał 83 punkty, lecz nie uzyskał finansowania.

Monika Gajewska wnioskowała o środki na prace przy XVI-wiecznym pałacu w Skale, obejmujące wykonanie stropu wieńczącego część środkową budynku, odtworzenie ścian klatki schodowej i elewacji od strony dziedzińca oraz przemurowanie korony murów. Projekt uzyskał 82,5 punktu i nie został zakwalifikowany do wsparcia.

Parafia pw. św. Mikołaja Biskupa we Wleniu ubiegała się o dofinansowanie trzeciego etapu kapitalnego remontu zachowawczego XIX-wiecznych, 13-głosowych organów. Wniosek otrzymał 80 punktów i nie uzyskał wsparcia.

Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Świeradowie-Zdroju wnioskowała o dokończenie remontu elewacji dwóch wież XIX-wiecznego kościoła parafialnego. Projekt uzyskał 79,5 punktu, lecz nie został zakwalifikowany.

Parafia pw. Wniebowzięcia NMP w Lwówku Śląskim ubiegała się o drugi etap prac remontowo-konserwatorskich 38-głosowych organów z XIX wieku. Zadanie oceniono na 78,5 punktu, bez przyznania dotacji.

Gmina Lubomierz złożyła dwa wnioski dotyczące zespołu klasztornego. Pierwszy obejmował zabezpieczenie elewacji XVIII-wiecznego kompleksu i uzyskał 78,5 punktu, drugi dotyczył ratunkowego remontu Domu Opatki z XIII–XVIII wieku i otrzymał 74,5 punktu. Oba projekty nie uzyskały finansowania.

Danuta Alchimowicz wnioskowała o środki na prace przy domu przysłupowym w Giebułtowie z 1671 roku, obejmujące remont ścian zrębowych, stropów, odtworzenie podłóg oraz montaż stolarki. Projekt oceniono na 74 punkty i nie został zakwalifikowany.

Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Mikołaja w Chmieleniu ubiegała się o pierwszy etap remontu konserwatorskiego elewacji XV-wiecznego kościoła. Wniosek uzyskał 71,5 punktu, bez przyznania środków.

Klasztor św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych w Lwówku Śląskim złożył projekt dotyczący remontu posadzki i ścian w dawnej sali gimnastycznej XIII-wiecznego zespołu klasztornego. Zadanie oceniono na 56 punktów i również nie otrzymało dofinansowania.

Opublikowana lista pokazuje, że wiele wysoko ocenionych projektów nie uzyskało dofinansowania, co unaocznia skalę potrzeb w obszarze ochrony zabytków. Program pozostaje istotnym instrumentem wsparcia dla właścicieli i zarządców obiektów historycznych, umożliwiając realizację prac koniecznych dla zachowania dziedzictwa kulturowego regionu. Od lat jednak jego budżet pozostaje niewspółmierny do rzeczywistych potrzeb. Trudno także pominąć fakt, że do powiatu lwóweckiego trafiają jedynie marginalne środki.